ёришгунга қадар сўзлашди. Шундан кейин Али унинг олдидан турди. У умид қилган ҳолда эди. Абдурраҳмон Али томонидан бирон нарса бўлишидан қўрққан эди. Шундан кейин у менга: Усмонни чақириб кел, деди. Уни ҳам чақириб келдим. Абдурраҳмон у билан то муаззин бомдодга азон айтгунгача сўзлашди. Одамлар билан маслаҳат қилганидан кейин Абдурраҳмон ибн Авфга одамларнинг кўпчилиги Алини хоҳлашаётгани, агар у Абу Бакр ва Умар тутган иш доирасидан чиқмаса унинг бўлишини, акс ҳолда Усмоннинг бўлишини хоҳлашаётгани аён бўлди. Бомдод намози ўқилгач ана шу гуруҳ минбар олдида тўпланиб ҳозир бўлган муҳожир ва ансорларга, аскарлар амирларига одам юборди. Улар бу ҳужжатни Умар билан келишиб олишган эди. Улар тўпланишгач Абдурраҳмон ташаҳҳудни айтди ва халифаликни Алига таклиф қилди. Али Абу Бакр ва Умар тутган иш доирасидан чиқмасликни рад қилгач Абдурраҳмон Усмоннинг қўлини ушлаб: Мен сизга Аллоҳ ва Росули ҳамда ундан кейинги икки халифа суннати асосида байъат бераман, деб унга байъат берди, одамлар, муҳожирлар ва ансорлар, аскарлар амирлари ва мусулмонлар ҳам унга байъат бердилар».
Демак халифаликка номзодлар ана шу гуруҳдаги кишилардангина иборат бўлиб Умар уларни мусулмонлар талабидан кейин номма-ном айтган эди. Абдурраҳмон ибн Авф ўз номзодини олиб ташлаганидан кейин ким халифа бўлиши ҳақида мусулмонлар фикрини олди. Одамлар билан маслаҳат қилганидан кейин мусулмонлар хоҳлаётган киши исмини эълон қилди. Шундан кейин ўша кишига байъат берилиб у шу байъат билан халифага айланди. Демак халифани тиклашдаги шаръий ҳукм шундан иборатки, аввало мусулмонлар оммаси фикрини акс эттирадиган кишилар томонидан халифаликка номзодлар аниқланади. Шундан кейин уларнинг исмлари мусулмонларга эълон қилиниб улардан номзодлардан бирини ўзларига халифа бўлиши учун танлашлари талаб қилинади. Шундан кейин мусулмонлар оммаси, яъни уларнинг кўпчилиги ким томонида эканига қаралиб унга ҳамма мусулмонлардан байъат олинади. Бунда ким уни ихтиёр қилди ёки ким уни ихтиёр қилмади, бунинг эътибори йўқ. Чунки Умарнинг халифаликка номзодларни тайинли олти шахсдангина иборат қилиб қўйганига мусулмонларнинг сукутий ижмолари (индамай бир овоздан маъқуллашлари), шунингдек
50-бет Бетлар: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247
|